Menu
یکشنبه, 04 اسفند,1398

معرفی شهرستان

معرفی شهرستان

 

تاریخچه شهرستان خدابنده:

در خصوص وجه تسمیه خدابنده دو نظر وجود دارد: عده‌ای آن را مأخوذ از نام ایل «خدابنده‌لو » می‌دانند که زمانی در این دیار سکونت داشته و هم‌اکنون نیز در بخش بزینه‌رود شهرت خدابنده بیشتر از سایر فامیلی‌ها مشاهده می‌شود. اما به روایت دیگر خدابنده برگرفته از نام سلطان محمد خدابنده (الجایتو) از نوادگان مغول است که بعد از پذیرش دین اسلام نامش را به محمد خدابنده تغییر داده است و مقبره وی همان گنبد بزرگ و تاریخی سلطانیه می‌باشد.

این شهرستان دارای 7 شهر با نام های قیدار-سجاس-گرماب-سهرورد-زرین رود-کرسف و نور بهار می باشد.

مرکز شهرستان نیز با توجه به وجود آرامگاه حضرت قیدار نبی(ع) فرزند حضرت اسماعیل و نوه حضرت ابراهیم خلیل‌اله به قیدار مشهور شده است. بقایای زیستی و تمدنی تپه «تکمه تپه» در قشلاقات افشار و تپۀ « امان» خدابنده نمایانگر تمدن شایانی است که آثار تکنیکی و هنری آنها انسان قرن بیست و یکم را به تحسین وا می‌دارد. سجاس و سهرورد دو شهر تاریخی شهرستان خدابنده هستند که حـمـدالله مستوفی در نزهه القلوب صفحۀ 69 می‌نویسد: (( سجاس و سهرورد در اول دو شهر بوده است که درفترت مغول خراب شده و اکنون از هر کدام به قدر دیهی باقی مانده است)). در معجم‌البلدان سجاس که به کسر اول و فتح آخر آمده است یکی از بزرگترین شهرهای بین همدان و زنجان و ابهر بوده و در تاریخ آمده که سجاس در سال 125 هجری قمری از شهرهای معروف آذربایجان به شمار می‌رفته و دارای آب گوارا بوده و به لحاظ شرایط خاص، رفته رفته سر به پیشرفت نهاده و در زمان سلجوقیان به اوج خود می‌رسد. سهرورد معروف به قره‌قوش از نظر قدمت، تاریخی‌ترین و یکی از بزرگترین مناطق روستایی شهرستان خدابنده به شمار می‌رود که آثار قدیمی و تاریخی بسیاری دارد و زادگاه عارف و حکیم فرزانه ابوالفتوح شیخ شهاب‌الدین سهروردی مصنف کتاب ممتاز حکمت الاشراق است که کمتر دانشمندی بدین پایه و مایه از دانش و بینش می‌باشد.

 این شهرستان دارای پیشینه علمی، فرهنگی و خاستگاه اندیشمندان و حکیمانی چون شیخ شهاب‌الدین سهروردی، ملاقربانعلی ارقینی از مفاخر شیعیان و مسلمانان، رکن الدین سجاسی (از اساتید شمس تبریزی) و زهراوی کرسفی بوده است. در دوران مبارزه با رژیم ستمشاهی نیز دلاورمردانی چون شهید مظفرعلی ذوالقدر کرسفی از یاران فداکار شهید نواب صفوی وشهید انقلاب سید مجتبی ارفعی زرندی که به دست عمال رژیم شاهنشاهی در شهر زنجان به شهادت رسیده است از این شهرستان برخاسته‌اند.

مردم انقلابی و شریف شهرستان خدابنده با تقدیم 393 نفر شهید و مفقودالاثر، 1176 نفر جانباز و 56 نفر آزاده به خیل مقدس سربازان و فاتحان دوران جنگ تحمیلی برای دفاع از کیان اسلامی، برگ‌های افتخار را رقم زده‌اند، بطوریکه رزمندگان این منطقه، خط شکنان و دلاورانی بوده‌اند که در تمامی عملیات‌ها علیه دشمن بعثی جزء پیشگامان و پیش قراولان بوده و ارسال کمک‌ها و هدایای مردم انقلابی به جبهه‌ها نیز زبان زد همگان می‌باشد.

آثار و ابنیه تاریخی شهرستان خدابنده

1-بقعه حضرت قیدار نبی (ع):

بنای بقعه متعلق قیدار ابن اسماعیل ابن ابراهیم (ع) از پیامبران الهی و بیست و پنجمین جد حضرت رسول اکرم (ص) است. که این مسئله با استشهاد 65 نفر از علمای طراز اول مورد تأئید قرار گرفته‌است همچنین در کتاب جلاء العلوم تألیف محمد باقر مجلسی نبز به همین منوال شجره قیدار نبی را به ابراهیم وآدم (ع)نسبت داده است. مرقد حضرت قیدار در مجوعۀ تاریخی خدابنده در دره کوه قیدار قرار گرفته است. و قدیمی‌ترین سند متعلق به سال 719 هجری قمری است و حکایت از تجدید بنای بقعه به دستور بلغان خاتون زن غازان خان ایلخانی دارد دومین کتیبه متعلق به سال 751 هجری قمری است و کیفیت احداث گنبد را بازگو می‌کند.

2-مسجد جامع قیدار :

این مسجد در ضلع شرقی بقعه نبی (ع) در شهرستان خدابنده واقع است که در سال 1321 هـ.ق در دوران محمدعلی شاه قاجار با نظارت جهان شاه خان افشار (که فئودال منطقه بوده) از اعتبارات موقوفه قیدار نبی ساخته شده است. این مسجد به سبک مساجد شبستانی می‌باشد و آجر کاری شبستان به شیوه بسیار عالی طراحی گردیده است.

 

3-مسجد جامع سجاس

این مسجد که مربوط به اوایل قرن پنجم هجری قمری و دوران سلجوقیه در حدود سال 478 هـ ق می‌باشد. قبرستان تاریخی شهدا واقع در شهر سجاس که از شهدای حملۀ مغول به ایران می‌باشد در قسمت جنوب غربی شهر فعلی سجاس قرار دارد.

سایر آثار و ابنیه تاریخی

قلعه کیخسرو و عثمانی در روستای زرند

حسینیه کرسف

 

از جاذبه های گردشگری غار شگفت انگیز کتله خور: شهر گرماب در بردارنده یکی از زیباترین غارهای جهان بنام غار کتله خور است که در ۱۶۵ کیلومتری جنوب باختری زنجان و ۸۵ کیلومتری شهر قیدار واقع شده است.

 

دی ان ان